روش های درمان سردرد در طب سنتی

سردرد

سردرد یکی از بیماری های شایع است که سبب افزایش بار مراجعه به درمانگاههای مغز و اعصاب و نیز افزایش مصرف داروهای مسکن بدون نسخه میشود این موضوع میتواند یکی از دلایل کم اثرشدن یا بی اثر شدن مسکنها یا نیاز به مصرف دوز های بالاتر آنها گردد. این در حالیست که هیچ یک از مسکنها بدون عارضه نبوده و مصرف زیاد یا طولانی مدت آن با عارضه های جدی تری همراه است.

متاسفانه مصرف غیرعلمی، بی رویه و توجه نکردن به بیماری های زمینه ای و شرایط جسمانی موجب خطرات فراوانی می شود. برخی عوارض داروهای مسکن غیراستروییدی نظیرآسپرین ،بروفن ،پیروکسیکام ملوکسیکام ،دیکلوفناک ،ایندومتاسین ،تولمیتین ،مفنامیک اسید و…… عبارتند از: مشکلات گوارشی (زخم یا خونریزی معده واثنی عشر، اختلالات کبدی، اختلالات انعقادی (خونریزیهای غیرطبیعی)، اختلالات شنوایی (وزوز گوش  کاهش شنوایی)، تشدید آسم و آسیب های کلیوی، قلبی و عروقی شود. مصرف بیش از حد استامینوفن هم میتواند موجب آسیب های جبران ناپذیر در بافت کبد شود.

از طرفی در سنین میانسالی و سالمندی شیوع ابتلای همزمان به بیماری های مختلفی مثل دیابت، آرتروز مفصلی و فشار خون شایع و در نتیجه مصرف همزمان  داروهای مخلف و بخصوص انواع مسکنها  سبب تداخل اثر و افزایش خطر عوارض داروهای ذکر شده میشود.

در بیشتر موارد عامل ایجاد سردرد، پدیده ای خوش خیم است و درمان های ساده بخصوص شناخت مزاج و رعایت اصول سبک زندگی با توجه به مزاج شخصی میتواند در درمان آن نقش مهمی داشته باشد اما از انجا که احتیاط شرط عقل است بنابراین توصیه میشود بمنظور اطمینان از عدم وجود عوامل خطرساز و مهم سردرد (از قبیل مشکلات عروقی، تومورها و … ) به علایم زیر دقت کرده و درصورت وجود هریک از آنها حتما به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه نمایید.

– هر نوع تغییر درالگوی سردرد اعم از شدت ،مدت،فرکانس.

– وجود علائمی از قبیل تهوع، استفراغ ،تاری دید،احساس ضعف یاگزگزدر پاها یا دست ها،بی اختیاری ادرار

-سردردهای ناگهانی وشدید

– شروع یا تشدید سردرد در سنین بالای 50 سال.

– سردردی که در خواب ایجاد شده  وسبب بیدارشدن می گردد.

– سردردی که به دنبال سرفه یاخم کردن سر به وجود می آید.

– سردردی که به مسکن جواب نمیدهد

(توصیه هایی برای تمام انواع سردرد)

طبقه بندی سردرد ها از دیدگاه طب سنتی ایران.

ابن سینا و دیگر طبیبان نامدار طب سنتی ایران،24 نوع طبقه بندی برای ئسردرد قائل شده اند که میتوان به صورت خلاصه آنها را به دو دسته  سردرد های اولیه وثانویه تقسیم نمود.

سردرد های اولیه سردرد هایی هستند کهعامل ایجاد کننده آنها منحصر به خود اعضای سر می باشد . که طبق اصول طب سنتی بوده.

فراج های موجود درسر مهمترین عللاین نوع سردرد ها میباشند.

بدیهی است در چنین حالتی به همراه سردرد علائم مربوط به سایر ارگانهای بدن وجود ندارد ویا در ارتباط بااین نوع سردرد نیست.

درمان  در این  نوع سردردها عبارتند از اصلاح فراج  مغز و سپس تقویت آن در این راستا.رعایت نکاتی که درادامه در قالب سبک زندگی در مبتلایان به انواع سردرد خواهد آمد،نقش کلیدی دارد.

سردرد های ثانویه همان طور که از نامشان پیداست ،ثانویه به وجود مشکل درعضو دیگری بجز مغز ایجاد یا تشدید میشوند.در این راستا مهمترین وشایعترین عضوی که سبب ایجاد سردرد میگردد دستگاه گوارش بخصوص معده است.

علائم این نوع سردرد معمولا ( )وجود علائم گوارشی(از قبیل احساس سنگینی،نفخ،تهوع ،سوزش سردل،اسهال،یبوست،…)قبل از بروز سردرد است وگاهی حتی با مصرف برخی مواد غذایی به طور همزمان علائم گوارشی وسردرد بروز میابد.

البته لازم به ذکر است که با توجه به وجود ارتباطات تنگاتنگ و بسیارزیاد سیستم مغز واعصاب ودستگاه گوارش ممکن است با پیشرفت زمان مرز واضحی بین زمان بروز علائم گوارشی با سردرد نتوان قائل شد و ممکن است این پیشرفت تاجایی ادامه پیدا کند که بیمار هر روز و هر لحظه از وجود همزمان مشکلات گوارشی و سردرد یا حد اقل احساس ناخوشایند در سر رنج ببرد .

برخی اعضای دیگر که میتوانند به عنوان متهم ردیف اول در بروز سردردهای ثانویه نقش داشته باشند عبارتند از کبد،روده ها،رحم،کلیه ها و مثانه.

در این صورت نیز ممکن است قبل از بروز سردردعلائم دال بر وجود اختلال در هر یک از این اعضا وجود داشته باشد که البته ممکن است تمام این علائم برای خود بیمار محسوس یا مورد توجه نباشد.

سردرد هایی که در ایام عادت ماهیانه (قبل، هنگام و پس از خونریزی)ایجاد یا تشدید می گردند و یا به طور کلی محسوس با اختلالات قاعدگی (از قبیل نامنظم شدن افزایش یا کاهش خونریزی،لکه بینی ،..) و یا سایر اختلالات        تخمدانی در ارتباط هستند نمونه بارزی از سردرد های ثانویه رحمی هستند.

بدیهی است برای در مان این نوع سردرد ها نیز قدم اول اصلاح اولیه است .

بر حسب شرایط بیمار و شدت بیماری اولیه یا شدت سردرد درمان ممکن است ترکیبی ازاصلاح مزاج عضو اصلی، اصلاح مزاج مغز، دستوراتی برای اصلاح پاک سازی کل بدن و سبک زندگی باشد.

خوراکی های مناسب تقویت حافظه

کاهش حافظه

در عرف عمومی به ناتوانی در یادگیری و به یادآوردن آنچه به یاد داشته ایم کاهش حافظه گفته می شود.

علت کاهش حافظه سرد شدن مزاج مغز است که گاهی ممکن است علاوه بر سردی تری یا خشکی هم به آن اضافه شده باشد. به عبارت دیگر سه دسته علت مزاجی برای کاهش حافظه مطرح میشود: سردی، سردی و تری، سردی و خشکی

از منظر طب سنتی سرعت یادگیری و سرعت فراموشی با مزاج غالب مغز در ارتباط است

بعنوان مثال و برعکس آن نشان غلبه سودا است  حفظ نمودن سریع و به کندی فراموش کردن نشانه غلبه دم و برعکس آن نشان غلبه بلغم است.

وضعیت حافظهمزاج مغز
حفظ نمودن سریع و فراموشی سریعگرمی و خشکی
حفظ نمودن آهسته و فراموشی کندسردی و خشکی
حفظ نمودن سریع و فراموشی کندگرمی و تری
حفظ نمودن آهسته و فراموشی سریعسردی و تری

در سردی و خشکی حافظه قدیمی بدون مشسکل است ولی حافظه جدید کاهش می‌یابد در حالی که در سردی و تری برعکس است یعنی حافظه قدیمی کاهش یافته اما حافظه جدید به نسبت بهتر است. در خشکی زیاد حفظ نمودن کم و به یادآوری بهتر است و در مزاج تر حفظ نمودن سریع، فراموشی بسیار و به‌یادآوری سخت می‌شود. به همین دلیل فراموشی بیشتر در اطفال و پیران عارض می‌شود (زیرا مزاج این دو گروه سنی تری بیشتری دارد) ولی در بچه‌ها حفظ بهتر از  یادآوری و در پیران به یادآوردن بهتر است.

آنچه برای بیمایهای اعصاب (و روان) مضر است

افراط و تفریط در خوردن، خوابیدن، فعالیت جسمانی)، حمام طولانی، افراط در فعالیت جنسی، اضطراب، ترس، اندوه،

مصرف زیاد ترشی ها، سیر، پیاز، تره، شاهی، عدس، گشنیز، کاهو، سیب ترش، خشخاش، لوبیا، قارچ، باقلا، گوشت گاو، گردوی کهنه، شنبلیله، کرفس، خیار، خرما

اما آنچه بدان توصیه گردیده است:

بحث و مذاکره علمی، مطالعه کتب، انجام بازی های فکری، کامل نمودن پازل، یادگیری یک زبان جدید، نواختن آلات موسیقی، شنیدن آواز خوش، بوییدن گلهای خوشبو، فعالیت فیزیکی سبک،

خوراکیهای مقوی مغز و حافظه

آب جوش ناشتا

زرده تخم مرغ یا سایر پرندگان، خاویار،

گوشت بره، جوجه مرغ، کبک

مغز فندق و بادام شیرین با شکر، پسته، مویز سرخ ناشتا، گردو و انجیر خشک، نارگیل

سیب شیرین

چای دارچین، چای آویشن، مربای زنجبیل، کندر، تخم گشنیز، بادرنجبویه، گل سرخ

افسردگی

افسردگی

حس افسردگی حس شایعی است که شاید کمتر کسی آن را در دوران زندگی خود تجربه نکرده باشد. فراز و نشیبهای ناگریز زندگی گاهی تاثیرات قدرت مندی بر احساسات آدمی وارد میکند. اما جالب است بدانیم که این احساس را میتوان از جنبه مثبت نگریست چرا که حس افسردگی و درماندگی گاهی همانند تلنگری انسان را از خواب غفلت بیدار کرده و انگیزه ای برای ریشه یابی و رفع مشکل میگردد. این دیدگاه در افراد مثبت اندیش و پرانرژی بیشتر روی میدهد حتی گاهی بدون آنکه خود بدانند از یک ناکامی یا ناامیدی فرصتی برای رسیدن به موفقیت میسازند.

اما زمانی که این احساس تداوم یابد و فرد غرق در امواج پرتلاطم ناامیدی و درماندگی گردد و تلاشی برای رهایی یات درخواست کمک نداشته باشد احساس افسردگی گذرا تبدیل به اختلال افسردگی خواهد شد. در این حالت سایه احساسات ناخوشایند و غمگینی در امور روزمره گسترده شده و اکثر اوقات فرد را دربرمیگیرد. در این زمان اقدامات درمانی ضرورت پیدا میکند.

عوامل موثر درایجاد این بیماری بطور کلی به دو دسته عوامل جسمانی و عوامل روانی تقسیم می شوند. بهمین دلیل معمولا در اولین قدم مراجعه اختلالات جسمانی بیمار از قبیل کم خونی، اختلالات هورمونی، اختلالات کبدی و … بررسی میشوند. این بیماری خود را با علایمی مانند:احساس غم،تحریک پذیری،از دست دادن علاقه و لذت،اختلالات خواب ،خستگی و کاهش انرژی،تغییرات اشتها، بی قراری ،کندی در تفکر ، صحبت کردن وحرکات، احساس پوچی،اختلال تفکر و تمرکز و تصمیم گیری و مشکلات فیزیکی غیر قابل توجیه اختلالات اشتها،اختلالات خواب و… نشان می دهد

در طب رایج  درمانهای دارویی، درمانهای روانشناختی ،گاهی ترکیبی از این دو و در موارد  مقاومت درمانی استفاده از شوک الکتریکی انجام میشود.

اگر چه داروهای فوق در درمان موثرند ولی عوارضی  از قبیل اختلال عملکرد جنسی،اختلالات گوارشی، اختلالات خواب،اضطراب، سرگیجه تهوع و…که بسته به گروه دارویی متفاوت است ،سبب پذیرش کمتر بیماران و نارضایتی و نیز تاخیر در بهبودی میشود.

افسردگی از دیدگاه طب سنتی ایران اسباب، علامت و درمان  ویژه ی خود را دارد. معمولا در اولین قدم مراجعه بیمار ارزیابی کامل جسمانی توسط معاینه شرح حال و در صورت نیاز آزمایشات مرتبط انجام میشود. در اکثر موارد علت این بیماری نوعی اختلال مزاجی بنام اختلال سوداوی است. در این بیماران علاوه بر افسردگی و خلق گرفته علایمی از قبیل فکر و خیال زیاد (ترافیک ذهنی) و بخصوص افکار منفی، کاهش تمرکز ، وسواس فکری و عملی ایجاد شود. عوامل متعدد جسمانی و روانی در اختلال سوداوی موثر هستند.

گاهی این اختلال فقط منحصر به مغز و سیستم عصبی است اما در بیشتر موارد این اختلال گسترده شده و سایر اعضای بدن را هم درگیر میکند. درمان این بیماری با توجه به وضعیت زمینه ای، سن، جنس، شغل و مزاج بیمار و نیز وسعت اختلال مزاجی بیان شده متفاوت است.

اساس درمان در طب سنتی اصلاح مزاج و تقویت آن است؛ برای رسیدن به این هدف کنترل سبک زندگی بخصوص در حیطه تغذیه و خواب و بیداری اهمیت ویژه ای دارد. درمانهایی ساده و مرکب گیاهی و اقداماتی از قبیل ماساژ، بادکش، حجامت، فصد و زالو درمانی با توجه به ویژگیهای فردی مورد استفاده قرار میگیرند.

نکته بسیار مهم و قابل توجه در درمان افسردگی دقت به مصرف همزمان داروهای شیمیایی و گیاهی است.

چنانچه بیمار درحال مصرف داروی شیمیایی است بهیچ عنوان مصرف آن نباید بطور ناگهانی قطع شود و چنانچه تمایل به مصرف داروهای گیاهی دارد لازم است طبق نظر پزشک مربوطه این کار را انجام دهد. در بسیاری از موارد پزشک تصمیم میگیرد همزمان با داروی شیمیایی و بدون قطع کردن آن برنامه ریزی مناسبی برای اصلاح مزاج  ارائه دهد. در تمام مراحل درمان همواره بهترین شیوه انتخاب میگردد. گاهی لازم است این شیوه تلفیقی در درمان بیمار چند هفته تا چند ماه ادامه یابد تا امکان قطع علمی داروی شیمیایی  فراهم شده و درمان سنتی جایگزین گردد. توجه به این نکته مهم است که درمان کامل و موفقیت آمیز درمانی است که پس از قطع هر نوع دارو اعم از شیمیایی یا گیاهی سلامتی کامل برقرار بماند.

طبقه بندی بیماری‌های روانی:

1. اختلالات خلقی: به نوعی از اختلالات روانی اطلاق می‌شود که با تجربه افسردگی یا شیدایی یا هر دوتعریف می‌شود.  اختلالات خلقی شامل دو رده اصلی افسردگی تک‌قطبی و اختلال دوقطبی هستند.

2. اختلالات اضطرابی

3. اختلالات روانپریشی (سایکوز )

یک وضعیت روانی غیرطبیعی‌ای است که بیانگر از دست رفتن توانایی تشخیص واقعیت از خیال است و اصلی‌ترین ویژگی آن قطع ارتباط مغز با دنیای واقعیات است. در این حالت بیمار دچار علایمی مانند توهم یا هذیان می شود. هذیان بیان غیرعمد درک نادرست از واقعیات و توهم دیدن یا شنیدن غیرعمد چیزی که اساساً نبوده و نیست میباشد.

علایم و نشانه‌ها

علایم اصلی که در جنون دیده می‌شود عبارتند از: هذیان، توهم، فقدان بینش، اختلال قضاوت، رفتار آشفته، گفتار آشفته

درمان بسته به علت جنون متفاوت است. در اکثر موارد بستری شدن لازم است. معمولا درمان شامل داروهای ضدجنون و مشاوره است.

سیر بهبودی و پاسخ به درمان به عواملی چون سن شروع، طول مدت بیماری درمان نشده، علایم همراه، جنسیت، تاهل و حمایت های اجتماعی بستگی دارد.

در صورت عدم درمان مناسب و کافی کاهش عملکرد شغلی، تحصیلی و اجتماعی روی داده و چنانچه درمان صورت نگیرد احتمال این عوارض بسیار بیشتر است. در وضعیت حاد احتمال آسیب زدن به خود و دیگران وجود دارد.

  • اختلالات شبه جسمی
  • اختلالات ناشی از مصرف مواد
  • اختلالات خوردن
  • اختلالات خواب

اختلالات خواب بر اساس طبقه بندی بین المللی به شش دسته اصلی تقسیم می شود که عبارتند از:

بی خوابی یا اینسومنیا

اختلالات ریتم چرخه خواب و بیداری

پرخوابی یا هایپرسومنیا

خواب پریشی یا پاراسومنیا

اختلالات حرکتی مرتبط با خواب

اختلالات تنفسی مرتبط با خواب

  • اختلالات شخصیت
  • اختلالات انطباقی انطباقی
  • اختلالات روان تنی یا سوماتوفرم ( Somatoform disorder)، در این اختلالات بیمار با علائم جسمی به پزشک مراجعه می‌کند در حالی که در معاینه و آزمایشات اختلالی مشاهده نمی‌شود.
  • کنترل تکانه
  • اختلالات جنسی
  • اختلالات شناختی شامل دلیریوم و اختلال عصبی شناختی ماژور و مینور که قبلاً با عنوان زوال عقل یا دمانس شناخته می‌شد است.

برای تشخیص این حالت مراجعه به پزشک و بررسی بیمار با استفاده از تست های مخصوص (بعنوان نمونه افسردگی بک) اهمیت دارد.

تست افسردگی بک شامل 21 سوال است و هر سوال چهار گزینه دارد. ابتدا چهار گزینه هر سوال را با دقت بخوانید و هر گزینه ای که احساس شما را در هفته گذشته بهتر بیان می کند، انتخاب کنید. برای هر سوال فقط یک گزینه را انتخاب نمایید.

شیوه انجام تست افسردگی بک

پس از خواندن همه پرسش ها اعدادی که علامت زده اید را جمع کنید. عدد حاصل- عددی بین 0 تا 63 خواهد بود- نمره شما در آزمون افسردگی است. پس از تعیین نمره خود به جدولی که در انتهای سوالات آورده شده منِ غیرمنطقی ه و به کمک آن میزان افسردگی خودتان را تعیین کنید.

از این پرسشنامه می توانید به عنوان مقیاس بهبودی خودتان استفاده نمایید. برای این منظور در طول مطالعه کتاب، هر هفته یک بار این پرسشنامه را تکمیل و نتیجه را با نمره هفته قبل خود مقایسه کرده تا از روند بهبودی خودتان آگاهی پیدا کنید.

اجرای تست افسردگی بک

سوال 1                            

3من آنقدر غمگین و بدبختم که دیگر تحملش را ندارم
2من همیشه غمگین  یا گرفته ام و نمی توانم خود را از این وضع خلا ص کنم
1من احساس غمگینی می کنم
0من احساس غمگینی نمی کنم

سوال 2

3احساس می کنم که هیچ امیدی به آینده ندارم
2احساس می کنم که امیدی به آینده ندارم و اوضاع بهتر نخواهد شد
1نسبت به آینده احساس نا امیدی می کنم
0نسبت به آینده ناامیدی و دلسردی خاصی ندارم

سوال 3

3احساس می کنم که یک فرد کاملا شکست خورده در همه امور هستم
2احساس می کنم که خیلی در زندگی شکست خورده ام
1 من احساس می کنم که بیش از یک شخص متوسط در زندگی با شکست مواجه شده ام
0من خود را مثل یک شخص شکست خورده نمی دانم

سوال 4

3از همه چیز ناراضی و دلزده ام
2این روزها هیچ احساس رضایتی ندارم
1دیگر مثل گذشته از اوضاع لذت نمی برم
0حالا هم مثل گذشته از زندگی رضایت دارم

سوال 5

3همیشه احساس گناه می کنم
2بیشتر اوقات احساس گناه می کنم
1گاهی اوقات احساس گناه می کنم
0نسبت به مساله خاصی احساس گناه نمی کنم

سوال 6

3احساس می کنم دارم مجازات می شوم
2انتظار دارم  که مجازات شوم
1احساس می کنم ممکن است مجازات شوم
0احساس نمی کنم که مورد مجازات قرار گیرم

 سوال 7

3از خودم خیلی متنفرم
2از خودم بدم می آید
1از خودم مایوسم
0از خودم مایوس نیستم

 سوال 8

3هر اتفاق بدی که روی بدهد خودم را مقصر می دانم
2همیشه خودم را به خاطر اشتباهاتم سرزنش می کنم
1به خاطر ضعفها و اشتباهاتم خود را مورد انتقاد می دانم
0احساس نمی کنم که از دیگران بدتر باشم

 سوال 9

3اگر فرصتی به دست آورم، خودم را می کشم
2دوست دارم خودم را بکشم
1در فکر خودکشی هستم ولی آن را عملی نمی کنم
0اصلا در فکر خودکشی نیستم

 سوال 10

3در گذشته می توانستم به راحتی گریه کنم، اما حالا حتی اگر بخواهم نمی توانم گریه کنم
2این روزها زیاد گریه می کنم
1این روزها بیشتر از گذشته گریه می کنم
0من بیش از حد معمول گریه نمی کنم

 سوال 11

3در همه مواقع عصبانی و ناراحت هستم
2من بیشتر از مواقع عصبانی هستم
1بیش از گذشته زود رنج و برانگیخته شده ام
0در حال حاضر بیش از گذشته برانگیخته و عصبی نیستم

سوال 12

3دیگر هیچ علاقه ای به دیگران ندارم
2بیشتر علاقه ای را که به دیگران داشتم، از دست داده ام
1نسبت به گذشته کمتر به دیگران علاقه مندم
0علاقه ام را نسبت به دیگران از دست نداده ام

 سوال 13

3دیگر به هیچ وجه نمی توانم تصمیم بگیرم
2نسبت به گذشته با دشواری بیشتری تصمیم می گیرم
1در حال حاضر بیشتر از گذشته تصمیم گرفتن را به تعویق می اندازم
0حالا هم مثل گذشته می توانم تصمیم گیری کنم

سوال 14

3من معتقدم که زشت به نظر می رسم
2فکر می کنم که اصلا ظاهر جذابی ندارم
1از این که پیر یا غیر جذاب به نظر می رسم نگرانم
0احساس نمی کنم که بدتر از گذشته به نظر برسم

 سوال 15

3اصلا قادر به انجام کاری نیستم
2برای این که کاری را انجام بدهم، باید به خودم فشار زیادی بیاورم
1برای این که کاری را شروع کنم، بیشتر از گذشته نیاز به تلاش دارم
0می توانم به خوبی گذشته فعالیت کنم

 سوال 16

3چندین ساعت زودتر از وقت معمول از خواب بیدار می شوم و نمی توانم مجددا بخوابم
2یکی دو ساعت زودتر از وقت معمول بیدار می شوم و به سختی می توانم دوباره به خواب بروم
1نمی توانم به خوبی گذسته بخوابم
0همانند گذشته می توانم بخوابم

 سوال 17

3من خسته تر از آن هستم که بتوانم کاری انجام دهم و معمولا کاری انجام نمی دهم
2تقریبا از انجام هر کاری خسته می شوم
1زودتر از گذشته خسته می شوم
0بیش از حد معمول خسته نمی شوم

 سوال 18

3علاقه ام را به امور جنسی به طور کامل از دست داده ام
2در حال حاضر علاقه ام به امور جنسی خیلی کمتر از گذشته است
1در حال حاضر کمتر از گذشته به امور جنسی علاقه دارم
0تمایلات جنسی من بدتر از حد معمول نیست

 سوال 19

3من به قدری در مورد دردهای جسمانی خود نگرانم که نمی توانم به هیچ چیز دیگر فکر کنم
2درباره  مسایل جسمانی مانند درد و ناراحتی خود نگرانم و به سختی می توانم به چیز دیگری فکر کنم
1درباره دردهای جسمانی، سوء هاضمه و یا یبوست خود نگرانم
0درباره سلامتی خود نگرانی چندانی ندارم

 سوال 20

3دیگر اصلا اشتها ندارم
2اشتهایم خیلی کم شده است
1اشتهایم به خوبی گذشته نیست
0اشتهای من مانند گذشته در حد معمول است

 سوال 21

3وزنم بیش از 5/7 کیلو کم شده است
2وزنم بیش از 5 کیلو کم شده است
1وزنم بیش از 5/2 کیلو کم شده است
0اخیرا وزنم کاهش چندانی نداشته است

پس از آن که نمره خود را به دست آوردید، به جدول زیر مراجعه کرده و مشخص کنید که نمره شما در کدام سطر جدول قرار می گیرد و با توجه به آن میزان افسردگی خود را تعیین نمایید (مثلا اگر نمره شما در پرسشنامه10 شده باشد، بنابراین به افسردگی خفیف مبتلا هستید).

جدول تعیین درجه افسردگی بر اساس نمره  به دست آمده در آزمون افسردگی بک

درجه افسردگینمره
عدم افسردگی9-0
افسردگی خفیف20-10
افسردگی متوسط31-21
افسردگی شدید40-31
افسردگی  بسیار شدید63-41

روش های درمانی متفاوتی برای درمان افسردگی وجود دارد. در صورتی که شدت افسردگی شما در تست افسردگی بک شدید و بسیار شدید بود بهتر است از روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنید. اما در صورتی که شدت افسردگی شما خفیف تا متوسط بود می توانید با انجام راه کارهای معرفی شده در مقاله روش های درمان افسردگی و کتاب غلبه بر افسردگی، مشکل خود را درمان کنید. اما در صورتی که پس از انجام راه کارهای توصیه شده میزان افسردگی شما کاهش پیدا نکرد بهتر است از دکتر روانشناس برای حل مشکل خود کمک بگیرید.

بیخوابی از نظر طب رایج

بیخوابی از نظر طب رایج

بی‏خوابی یک مشکل شایع است که در درازمدت اثرات قابل ملاحظه ای بر وضعیت روانی، شغلی و جسمی افراد می‌گذارد.

اگر شما با مشکل به خواب رفتن (کلنجار رفتن)، انقطاع خواب (مکرر بیدارشدن) و بیدار نشدنِ به موقع از خواب یا کسالت صبحگاهی و عدم احساس نشاط پس از بیداری روبرو هستید لازم است که هرچه سریعتر به فکر راه حل این مشکل باشید. زیرا به زودی با ایجاد عوارضی مثل خستگی، کاهش توجه و اختلال در خلق و خو در طی روز دچار اختلال عملکرد روزانه خواهید شد.

 اگر این علائم حداقل سه ماه و در طول هفته حداقل سه بار تجربه شده  باشد تشخیص اختلال بی خوابی مزمن داده خواهد شد.

میزان شیوع

در ایران حدود 7 تا 10 میلیون بیمار مبتلا به بی‌خوابی وجود دارد، این آمار روز به روز بیشتر می‌شود و پیش‌بینی می‌شود در چند ساله آینده چندین برابر ‌شود. این بیماری در نیمی از افرادی که دچار مشکل بی خوابی میشوند به سمت مـزمن شـدن پیش مـی رود. بی‏خوابی مزمن می تواند در طی سه تا پنج سال (Daroff, 2016 #422)میزان ابتلا به افسردگی ماژور را تا چهار برابر افزایش دهد.

 بی‏خوابی مزمن در زنان شایعتر از مردان و در پیران شایعتر از جوانان است.

در بیخوابی چه اتفاقی در مغز روی میدهد؟

اتفاقی که در این حالت در مغز روی می دهد وضعیتی غیرطبیعی و آسیب رسان است. یعنی سلولهای عصبی مغز بطور غیرطبیعی فعال تر از حالت عادی میشوند اما در این حالت عملکرد طبیعی نظیر بیداری رخ نمی دهد. به عبارت دیگر در این حالت اگرچه مغز بیدار است اما نمی تواند با هوشیاری همیشگی انجام وظیفه کند و در نتیجه ساختار مغزی دچار آسیب شده و بخش مهمی از مغز به نام هیپوکامپ شروع به کوچک شدن میکند.

علاوه بر این بازسازی بافتهای بدن، بازسازی کبد، ساخت عضلات، تنظیم قند خون و چربی خون مختل می شود و پیرشدگی مغز تشدید گردد. 
علایم
بطور کلی علائم مشخص بی خوابی مزمن شامل عدم توانایی در بخواب رفتن یا تداوم خواب به همراه اختلال عملکرد روزانه حداقل به مدت سه شب در هفته و به مدت حداقل سه ماه می باشد. علائم بی خوابی در بالغین جوان و افراد مسن با هم متفاوت است. افراد سالمند بیشتر به بیداری پس از شروع خواب و مشکل در تداوم خواب دچار هستند، در حالی که بیشتر افراد جوان در شروع به خواب رفتن مشکل پیدا می کنند.

علت بی خوابی

بیماریهای اعصاب و روان مانند افسردگی، اختلال دو قطبی، اسکیزوفرنی، اختلال اضطرابی منتشر، استرس، اختلالات هورمونی شامل بیماریهای تیروئیدی، اختلالات تنفسی، حاملگی، یائسگی، استفاده از بعضی داروها و عدم رعایت بهداشت خواب میتوانند از عوامل بیخوابی باشند. در واقع اگرچه شکایت بی‌خوابی در بسیاري از اختلالات روانپزشکی وجود دارد، اما بی خوابی مزمن خود میتواند سبب ایجاد مشکلات روانشناختی و بیماري هاي روانپزشکی گردد.

درمان
در طب رایج روشهای درمان بی خوابی شامل  درمان های شناختی رفتاری ( CBT) و درمان های دارویی می باشد. 
درمان های شناختی رفتاری شامل تعدادی روش کوتاه مدت و متمرکز بر خواب مانند آموزش و رعایت بهداشت خواب ، کنترل محرک ها، آرام سازي است که بصورت تلفيقي از  این روش ها استفاده میشود. 
بهداشت خواب 
نظم در زمان خوابیدن، ایجاد فضای مناسب خواب از نظر نور، صدا و دما، پرهیز از مصرف زیادکافئین، نیکوتین و الکل در طول روز و خصوصا شبها، فعالیت بدنی روزانه مناسب، زمان بیداری ثابت و چرت نزدن در طول روز اشاره کرد. تحقیقات انجام شده نشان داده است که بهداشت خواب باتوجه به سن، جنس ، شغل و مکان زندگی متفاوت بوده و برای خواب شبانه هر فرد توجه به این نکات مهم است. 
از درمان های دارویی طب رایج در بی‌خوابی، بنزودیازپین ها متداولترین دسته دارویی هستند که نهایتا تا 4 هفته متوالی میتوانند مورد استفاده قرار می‌گیرند. دسته دیگر داروهای غیر بنزودیازپینی مانند زولپیدم هستندکه در شروع خواب مؤثرند. داروهای بدون نسخه ( OTC ) مانند آنتی هیستامین ها، پیش سازهای پروتئین، ال تریپتوفان، ملاتونین، آگونیست رسپتور ملاتونین)راملتون(، مکمل های رژیم غذایی، ضد افسردگی های خواب‌آور نیز در درمان بی خوابی تجویز می شوند. همچنین شواهدي از تأثير درمان هاي مکمل و گياهي مانند طب فشاري، تاي چي، يوگا، طب سوزني، هوميوپاتي، ماساژ و آرموتراپي بر درمان بي‌خوابي نيز وجود دارد. سابقه طولانی مصرف گیاهان دارویی تجویز شده توسط طب سنتی ایران یکی از راهکارهای یافتن داروهای جایگزین در این زمینه است. 

خواب از نظر طب سنتی

خواب کافی و مناسب برای بازیابی انرژی از دست رفته و ایجاد نشاط برای انجام امور روزمره بسیار اهمیت دارد. اما وقتی سخن از خواب کافی و مناسب به میان می‏آید، فقط مقدار ساعت خواب مطرح نیست ؛ بلکه کیفیت خواب نیز باید مناسب باشد.

مهمترین نشانه های خواب با کیفیت عبارتند از عمیق و پیوسته بودن؛ چنانچه با کوچکترین صدایی از خواب بیدار می شوید و یا اینکه درطی خواب شبانه مرتب بیدار میشوید و دوباره به آسانی به خواب نمی روید زنگ هشدار در شما به صدا در آمده است.

 عوامل متعددی بر خواب تأثیرگذار می‏باشند و می‏توانند باعث تغییر کیفیت خواب و زندگی فرد شوند. عوامل ‏مؤثر و مرتبط با خواب شامل مزاج، سن، جنس، محل سکونت، تغییرات فصول و آب و هوا، شغل، میزان فعالیت، شرایط روحی و روانی، تغذیه (نوع غذاهای مصرفی، فاصله خواب با غذا خوردن)، وضعیت دستگاه گوارش، محل خواب و شیوه خوابیدن می‏باشند.

مقدار خواب معتدل نباید از 6 ساعت کمتر و از 10 ساعت بیشتر باشد. بطور کلی افرادی که مزاج سرد و تر دارند نسبت به افرادی که مزاج گرم و خشک دارند ساعات بیشتری می خوابند. اما هرکس با توجه به مزاج و سایر شرایط ذکر شده باید به میزان مناسب خود خواب کافی داشته باشد. کم یا زیاد شدن نامتناسب میزان خواب زمینه ساز بروز بیمارهای مختلف میشود. حتی عمق خواب هم با مزاج در ارتباط است بطوری که میتوان گفت افراد سرد و تر مزاج خواب عمیق تری در مقایسه با دیگران دارند. و به همین نحو تغییرات مزاجی می تواند سبب اختلالات خواب گردد.

بیخوابی

اهمیت توجه به درمان بیخوابی از نظر طب سنتی ایران نیز همانند طب رایج بسیار زیاد است. یافتن علت بیخوابی و سپس برطرف کردن علت مهمترین گام درمان است.

علت بیخوابی از دیدگاه طب سنتی

مهمترین دلایل بیخوابی تغییرات مزاجی هستند. البته در این میان وضعیت سلامتی و مزاجی سایر اعضا بخصوص دستگاه گوارش و مهمتر از همه معده نیز بسیار حائز اهمیت است.

مهمترین تغییرات مزاجی که سبب بیخوابی میشوند شامل خشکی، گرمی، سردی مزاج مغز و در درجات بعدی سوءمزاج های سوداوی و صفراوی هستند. هر نوع اختلال در دستگاه گوارش اعم از نفخ، ریفلاکس، یبوست، اختلالات روده ای، بواسیر و … نیز میتوانند سبب ایجاد، تشدید و یا حتی عدم پاسخ کافی به درمان بی خوابی شوند.

الابته لازم است بدانید که اختلالات مزاجی ذکر شده در سایر اعضای بدن (قلب، ریه، کبد، رحم…) نیز میتواند با انتشار به سیستم عصبی سبب بیخوابی گردد.

درمان

مهمترین روش درمان همان رعایت اصول خواب است که علاوه بر آنچه در طب رایج اشاره شده است شامل استفاده از رایحه های ملایم و مناسب مزاج است. همچنین توجه شما را به نکاتی ساده اما مهم در مورد شرایط خواب مناسب جلب میکنم.

محل خواب باید تمیز، نرم بوده و تهویه مناسب و رطوبت کافی داشته باشد، احساس امنیت و نیز دمای مناسب برای هرفرد با توجه به ویژگیهای جسمانی (مزاج) اهمیت دارد. از سروصدا، نور و هر چه که مانع آرامش است، اجتناب شود. بطور کلی خوابیدن بر روی جای سفت توصیه نمیشود. همچنین بهتر است از خوابیدن بر زمین سرد و نمناک پرهیز شود. بهتر است بستر خواب فقط محل خواب و استراحت باشد، و از مطالعه یا غذا خوردن در آن پرهیز شود.

توجه کنید که میزان خواب کمتر از 6 ساعت یا بیشتر از 10 ساعت طبیعی نیست و سبب کاهش سطح سلامتی میشود. بهترین زمان خواب قبل از نیمه شب است. تحقیقات علمی بیانگر این هستند که هر یک ساعت خواب قبل از نیمه شب دو برابر خوابیدن پس از نیمه شب ارزش دارد.

گاهی حتی تغییراتی کوچک در مزاج میتواند سبب به هم ریختگی وضعیت خواب گردد. گرچه گیاهان آرام بخش و خواب آور زیادی وجود دارند اما از آنجایی که این گیاهان نیز مزاج (طبع) مختلف و متفاوتی دارند و اثرات و عوارض گسترده تری بر جسم انسان بجز موارد ذکر شده میتوانند داشته باشند لازم است با توجه به وضعیت جسمی و بیماریهای زمینه ای انتخاب آنها با دقت و بر اساس منابع علمی صورت گیرد. بعنوان نمونه گل گاوزبان که گیاهی معروف و پرفروش در این زمینه است ممکن است با داروهای قلبی یا تنظیم کننده فشار خون تداخل داشته باشد یا سبب تغییرات نامطلوب فشارخون شود؛ در برخی منابع معتبر هم به اثرات مسمومیت کبدی آن هشدار داده شده است.

خواب دیدن (رویا)

همه ما در طول زندگی خواب دیدن را تجربه کرده‏ایم؛ خوابهای شیرین یا رویاهای آشفته میتوانند بر انرژی روزانه تاثیرات زیادی داشته باشند. بطور معمول خواب دیدن موضوع طبی به حساب نمی آید اما چنانچه رویاهای خاص بخصوص آن دسته خوابهایی که سبب ترس و غم میشئند مکررا اتفاق بیفتند میتواند حاکی از تغییرات خاصی در مزاج باشد که نیاز است مورد بررسی و درمان قرار گیرد. خواب پرواز، سقوط از ارتفاع، برف و باران یا خوابهای تیره و نیز خواب مرگ یا مردگان نمونه ای از این موارد هستند.

در صورت تمایل به داشتن اطلاعات بیشتر در مورد انواع رویا و ارتباط آن با مزاج توجه شما را به مطالعه مقاله «نقش رويا در تشخيص بيماري از ديدگاه بوعلي سينا و ساير حکماي طب سنتي ايران» جلب میکنیم.